Hoà khí khi sống chung với bố mẹ chồng đến từ vài việc rất cụ thể: thoả thuận rõ những chuyện hay va chạm như tiền ăn, việc nhà, cách nuôi con; có một chút không gian riêng cho mỗi bên; người chồng đứng giữa làm cầu nối chứ không né tránh; và hai thế hệ tôn trọng khác biệt của nhau thay vì cố phân thắng thua.
Chào bạn, đây là Hỏi Chuyên Gia. Ở nhiều gia đình Việt, ba thế hệ chung một mái nhà là chuyện bình thường, có cái ấm áp mà cũng có những va chạm không tên. Tập này mình hỏi chuyên gia cách giữ cho nhà đông mà vẫn êm.
Những chuyện nào hay gây va chạm nhất?
Va chạm thường không đến từ chuyện lớn mà từ những chuyện lặt vặt lặp lại mỗi ngày. Cách nấu ăn, mặn nhạt, giờ ăn. Cách dọn dẹp, để đồ ở đâu, ai rửa bát. Giờ giấc đi về, khách khứa tới nhà.
Chuyện thứ hai là nuôi con: cho ăn thế nào, mặc ấm bao nhiêu, có cho xem điện thoại không, có được phạt con không. Ông bà có kinh nghiệm của thời mình, cha mẹ trẻ có kiến thức mới, hai bên đều thương cháu và đều nghĩ mình đúng.
Chuyện thứ ba là tiền: ai đóng góp bao nhiêu, ai quyết chi tiêu lớn, tiền biếu hai bên nội ngoại.
Chuyện thứ tư là ranh giới: phòng riêng có được gõ cửa không, chuyện vợ chồng có bị can thiệp không. Hiểu rằng va chạm là chuyện thường gặp giúp mọi người bớt nghĩ rằng ai đó cố tình gây khó.
Thoả thuận rõ ràng từ đầu có làm gia đình xa cách không?
Mình hỏi câu này vì nhiều người ngại đem chuyện việc nhà, tiền ăn ra bàn, sợ bị coi là tính toán. Chuyên gia nói ngược lại: những điều không nói rõ mới là nguồn của ấm ức, vì mỗi người tự đoán theo cách của mình.
Có thể chọn một bữa cơm cuối tuần, nói chuyện nhẹ nhàng: tiền chợ mỗi tháng góp thế nào, ai lo nấu ngày nào, ai đưa đón cháu. Ghi chú lại cũng được, miễn mọi người cùng hiểu.
Thoả thuận nên linh hoạt, xem lại sau vài tháng. Khi có thêm cháu, khi ông bà yếu đi, khi công việc thay đổi, phân công cũng nên đổi theo.
Một mẹo nhỏ là cảm ơn thành lời những việc người kia làm. Một câu cảm ơn mẹ đã nấu cơm, cảm ơn con đã đi chợ, nghe thì nhỏ, nhưng nó làm mọi người thấy phần đóng góp của mình được nhìn thấy.
Người chồng nên đứng ở đâu khi mẹ và vợ không vui?
Đúng vậy, đây là vị trí khó nhất và quan trọng nhất. Nhiều người chồng chọn im lặng, nghĩ rằng không đứng về phía nào là trung lập. Thực tế im lặng làm cả hai bên thấy bị bỏ rơi.
Vai trò tốt là cầu nối: lắng nghe vợ riêng, lắng nghe mẹ riêng, rồi tự mình nói chuyện với mẹ những điều cần nói, bằng giọng của con trai. Lời của con trai thường dễ nghe với bố mẹ hơn lời của con dâu.
Tránh chuyển lời nguyên văn kiểu vợ con bảo mẹ thế này. Hãy nói bằng quan điểm của mình: con với vợ con đã bàn, chúng con muốn cho cháu ăn thế này.
Với vợ, người chồng cần cho thấy mình là một đội. Không chê vợ trước mặt bố mẹ, không chê bố mẹ trước mặt vợ. Những chuyện chưa đồng ý thì bàn riêng.
Khác biệt trong cách nuôi con giải quyết thế nào?
Mình hỏi phần này vì nghe nhiều nàng dâu than nhất. Chuyên gia gợi ý phân biệt hai loại chuyện. Loại thứ nhất là chuyện an toàn và sức khoẻ: ghế ngồi ô tô, thuốc men, thực phẩm trẻ bị dị ứng. Những chuyện này cha mẹ cần nói rõ và giữ vững, có thể nhờ lời bác sĩ để ông bà dễ đồng ý.
Loại thứ hai là chuyện thói quen, khác biệt nhưng không gây hại: thêm một cái áo, cho ăn thêm một miếng bánh, dỗ ngủ bằng cách hát ru. Những chuyện này có thể nhường, vì trẻ thích nghi được với việc ở với ông bà thì khác ở với bố mẹ một chút.
Khi muốn ông bà đổi một thói quen, hãy giải thích lý do, đưa thông tin, và ghi nhận kinh nghiệm của ông bà: ngày xưa mẹ nuôi bọn con thế này cũng lớn khoẻ, giờ bác sĩ khuyên thêm thế này.
Và nhớ rằng ông bà phụ trông cháu là một sự giúp đỡ lớn. Lòng biết ơn nói ra thành lời làm mọi cuộc góp ý dễ nghe hơn.
Giữ không gian riêng và khi nào nên tính chuyện ra ở riêng?
Mỗi cặp vợ chồng cần một chút không gian riêng: một buổi tối đi dạo hai người, một góc phòng không ai vào khi chưa gõ cửa. Ông bà cũng cần không gian của ông bà: giờ nghỉ trưa yên tĩnh, bạn bè của ông bà.
Nói về chuyện đó một cách nhẹ nhàng, như một sự sắp xếp cho mọi người dễ chịu, không phải như đòi quyền.
Có những gia đình dù cố gắng vẫn thường xuyên căng thẳng, ảnh hưởng tới hôn nhân, tới con cái, tới sức khoẻ tinh thần. Khi đó, ra ở riêng gần nhà, vẫn qua lại thăm nom, có khi lại giữ được tình cảm tốt hơn.
Một chị ở Nam Định kể chị và mẹ chồng từng giận nhau cả tháng vì chuyện cho cháu ăn. Chồng chị ngồi nói chuyện riêng với mẹ, giải thích lời dặn của bác sĩ. Từ đó hai bên thống nhất vài điều chính, còn lại mẹ trông cháu theo cách của mẹ. Chị bảo chị học được cách chọn những trận đáng để giữ.
Câu hỏi thường gặp
Có nên góp tiền ăn khi sống chung với bố mẹ?
Góp tiền ăn hoặc chia chi phí sinh hoạt là cách thể hiện trách nhiệm và giúp bố mẹ đỡ gánh nặng. Mức góp nên được bàn thẳng thắn, phù hợp với khả năng của từng bên.
Mẹ chồng hay so sánh với chị dâu thì làm sao?
So sánh thường làm người nghe tổn thương. Bạn có thể nhẹ nhàng nói cảm xúc của mình, hoặc nhờ chồng nói với mẹ. Tránh đáp trả bằng sự so sánh ngược lại.
Bố mẹ chồng can thiệp chuyện vợ chồng thì xử lý thế nào?
Hai vợ chồng nên thống nhất với nhau trước, rồi người chồng nói chuyện với bố mẹ về việc để hai con tự giải quyết. Giữ thái độ tôn trọng nhưng rõ ràng.
Con dâu nên gọi điện về nhà ngoại nhiều có sao không?
Giữ liên lạc với gia đình mình là nhu cầu bình thường. Nếu ông bà nội không thoải mái, hãy nói chuyện mở, và cân bằng thời gian cho cả hai bên nội ngoại.
Khi nào mâu thuẫn gia đình cần nhờ người ngoài?
Khi căng thẳng kéo dài, có lời lẽ xúc phạm, bạo lực, hoặc ảnh hưởng nặng tới sức khoẻ tinh thần, có thể nhờ người lớn tuổi đáng tin trong họ, hoặc chuyên gia tư vấn gia đình giúp đỡ.
