Cô đơn không đo bằng số người quanh mình, mà bằng cảm giác có ai đó thật sự hiểu và cần mình hay không. Một người có rất nhiều mối quan hệ bề mặt vẫn có thể thấy trống trải. Cách gỡ là đầu tư vào vài mối quan hệ sâu hơn, chủ động chia sẻ thật hơn, và tìm hỗ trợ khi cô đơn đi kèm buồn bã kéo dài.
Chào bạn, đây là Hỏi Chuyên Gia. Danh bạ cả nghìn người, nhóm chat nào cũng rôm rả, cuối tuần vẫn có hẹn cà phê. Vậy mà có những tối ngồi một mình lại thấy chẳng có ai để gọi. Tập này mình hỏi chuyên gia điều đó nghĩa là gì.
Cô đơn khác ở một mình như thế nào?
Ở một mình là một tình trạng: không có ai bên cạnh. Cô đơn là một cảm giác: thấy thiếu kết nối mà mình cần. Có người ở một mình cả ngày vẫn thấy đủ đầy. Có người sống giữa gia đình đông đúc vẫn thấy lạc lõng.
Cô đơn xuất hiện khi có khoảng cách giữa những kết nối mình mong và những kết nối mình đang có. Khoảng cách ấy có thể về số lượng, nhưng thường hơn là về độ sâu.
Cô đơn cũng không phải dấu hiệu bạn có gì đó không ổn. Nó giống cơn đói: một tín hiệu nhắc rằng mình đang thiếu một thứ cần thiết, ở đây là sự gắn kết.
Hiểu vậy để bạn không xấu hổ vì cảm giác đó, và không vội lấp nó bằng thêm thật nhiều cuộc hẹn mà không chạm tới cái thiếu thật sự.
Vì sao đông bạn mà vẫn thấy trống?
Mình hỏi câu này vì chính mình cũng từng như vậy. Chuyên gia nói lý do hay gặp là các mối quan hệ dừng ở bề mặt: gặp nhau chỉ nói chuyện công việc, chuyện người khác, đùa vui, nhưng ít khi kể điều mình thật sự đang lo, đang buồn.
Thứ hai là mình đóng vai: ở nhóm này mình là người hài hước, ở chỗ làm mình là người giỏi giang. Khi luôn phải giữ một hình ảnh, ta cảm thấy người khác quý cái vai, chứ chưa biết con người thật.
Thứ ba là những giai đoạn chuyển đổi: chuyển tới thành phố mới, đổi việc, có con nhỏ, bạn bè thân lập gia đình và bận rộn. Mạng lưới cũ thưa dần mà mạng lưới mới chưa kịp dày.
Thứ tư là mình luôn là người lắng nghe, người giúp, mà ít khi để người khác giúp lại. Mối quan hệ một chiều, dù nhiều, vẫn để lại cảm giác không ai thật sự ở bên mình.
Mạng xã hội góp phần thế nào vào cảm giác cô đơn?
Đúng vậy, phần này đáng nói riêng. Mạng xã hội giúp giữ liên lạc với nhiều người, nhưng phần lớn tương tác ở đó rất nhẹ: một lượt thích, một bình luận ngắn. Nó cho cảm giác kết nối mà không thật sự nuôi dưỡng.
Thêm nữa, ai cũng đăng những khoảnh khắc đẹp nhất của mình. Lướt qua những bữa tiệc, những chuyến đi của người khác vào lúc mình đang ngồi một mình dễ làm cảm giác bị bỏ lại lớn hơn.
Không cần bỏ mạng xã hội, nhưng dùng nó có chủ đích hơn: dùng để hẹn gặp ngoài đời, gọi một cuộc điện thoại thay vì chỉ thả tim, nhắn riêng hỏi thăm một người thay vì lướt bảng tin.
Để ý xem sau khi lướt mạng bạn thấy thế nào. Nếu thường thấy tệ hơn, đó là tín hiệu nên bớt, nhất là vào buổi tối.
Làm sâu vài mối quan hệ thì bắt đầu từ đâu?
Mình ghi lại cách chuyên gia gợi ý, thấy rất làm được. Chọn hai ba người mà bạn thấy dễ chịu nhất khi ở cạnh. Không cần nhiều. Chủ động hẹn gặp họ đều đặn, một bữa cơm, một buổi đi bộ.
Chia sẻ thêm một chút thật hơn mỗi lần: dạo này mình hơi mệt vì chuyện công việc, mình đang lo chuyện bố mẹ. Sự cởi mở thường được đáp lại bằng sự cởi mở. Đi từng bước, không cần kể hết một lần.
Hỏi han và lắng nghe thật lòng, nhớ những gì người kia kể và hỏi lại lần sau. Cho phép người khác giúp mình, nhờ một việc nhỏ. Được nhờ cũng làm người ta thấy gần.
Tham gia những hoạt động lặp lại cùng một nhóm người: lớp học, câu lạc bộ thể thao, nhóm tình nguyện. Gặp lại nhau nhiều lần là cách tự nhiên nhất để người lạ thành bạn.
Khi nào cô đơn cần được giúp đỡ?
Cô đơn thoáng qua là chuyện bình thường của đời người. Nhưng cô đơn kéo dài không chỉ làm buồn, mà còn liên quan tới sức khoẻ thể chất và tinh thần, ảnh hưởng tới giấc ngủ, sức đề kháng, tâm trạng.
Nên tìm tới chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ khi cô đơn đi kèm buồn bã kéo dài nhiều tuần, mất hứng thú với mọi thứ, mệt mỏi, khó ngủ, hoặc khi bạn thấy mình không còn muốn gặp ai.
Nếu có những lúc nghĩ tới việc làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người bạn tin tưởng và tìm tới cơ sở y tế. Đó không phải chuyện để giữ một mình.
Một anh kỹ sư ở Hà Nội kể anh chuyển việc vào Sài Gòn, cả năm đầu chỉ có đồng nghiệp. Anh bắt đầu đi chạy bộ với một nhóm mỗi sáng thứ bảy, sau vài tháng có hai người bạn thân. Anh bảo anh không cần nhiều người, anh cần vài người biết khi nào anh không ổn.
Câu hỏi thường gặp
Người hướng nội có dễ cô đơn hơn không?
Không hẳn. Người hướng nội có thể cần ít mối quan hệ hơn nhưng sâu hơn. Họ cô đơn khi thiếu những kết nối sâu đó, chứ không phải vì ít đi tiệc.
Có nên nuôi thú cưng để bớt cô đơn?
Thú cưng có thể mang lại niềm vui, nhịp sinh hoạt và cảm giác được cần. Nhưng nuôi thú là trách nhiệm lâu dài, hãy cân nhắc thời gian, chi phí và chỗ ở trước khi quyết định.
Người già sống một mình nên làm gì để bớt cô đơn?
Giữ thói quen gặp gỡ đều đặn với hàng xóm, câu lạc bộ người cao tuổi, sinh hoạt cộng đồng. Con cháu gọi điện, ghé thăm đều đặn dù ngắn cũng có ý nghĩa lớn.
Cô đơn sau khi chia tay thì vượt qua thế nào?
Cho mình thời gian buồn, giữ nhịp sinh hoạt cơ bản, gặp gỡ bạn bè, và tránh lao ngay vào một mối quan hệ mới chỉ để lấp khoảng trống. Nếu buồn kéo dài, hãy tìm người hỗ trợ.
Làm sao kết bạn mới khi đã ngoài ba mươi?
Tìm những hoạt động lặp lại với cùng một nhóm người như lớp học, thể thao, tình nguyện. Chủ động mời một người đi cà phê sau buổi sinh hoạt. Người trưởng thành cũng đang tìm bạn nhiều hơn bạn nghĩ.
