Mốc thay nhớt đúng nhất nằm trong sổ hướng dẫn của chính chiếc xe, thường tính theo quãng đường hoặc theo thời gian, cái nào tới trước thì thay. Xe hay chạy trong kẹt xe, chở nặng, đi đường bụi, hay chạy ít mà để lâu thì nên thay sớm hơn mốc đó. Riêng xe tay ga còn có nhớt hộp số cần thay định kỳ, nhiều người quên hẳn.
Chào bạn, đây là Hỏi Chuyên Gia. Mỗi lần ghé tiệm sửa xe là một lần nghe khuyên thay nhớt, có tiệm bảo một nghìn cây, có tiệm bảo hai nghìn. Tập này mình hỏi chuyên gia nhớt làm gì cho máy và thay khi nào là vừa.
Nhớt làm gì bên trong động cơ?
Bên trong động cơ có rất nhiều chi tiết kim loại chuyển động sát nhau với tốc độ cao: piston chạy lên xuống trong xi lanh, trục khuỷu quay, bánh răng ăn khớp. Nhớt tạo một lớp màng mỏng giữa chúng để kim loại không cọ trực tiếp vào kim loại.
Nhớt còn giúp làm mát, mang bớt nhiệt từ những chỗ nóng nhất đi. Nó cuốn theo những mạt kim loại nhỏ, muội than, bụi bẩn, giữ chúng lơ lửng để không đóng cặn lên chi tiết. Nó cũng giúp làm kín và chống gỉ.
Theo thời gian, nhớt bị nóng đi nóng lại, bị lẫn bẩn, các chất phụ gia hao dần. Nhớt cũ vẫn trơn trơn khi sờ, nhưng khả năng bảo vệ đã giảm.
Đó là lý do thay nhớt đúng hạn là một trong những việc rẻ nhất mà giữ máy bền nhất. Bỏ qua nó để tiết kiệm là đổi một chi phí nhỏ lấy nguy cơ một lần sửa máy đắt.
Thay theo quãng đường hay theo thời gian?
Mình hỏi câu này vì xe của mình chạy rất ít. Chuyên gia nói cả hai. Sổ hướng dẫn thường ghi một quãng đường và một khoảng thời gian, cái nào tới trước thì thay. Với nhiều xe máy phổ thông, thợ hay khuyên trong khoảng một đến hai nghìn cây số, nhưng con số đúng cho xe bạn nằm trong sổ của hãng.
Xe chạy ít, mấy tháng mới được vài trăm cây, vẫn nên thay theo thời gian. Nhớt nằm trong máy cũng bị lão hoá, hút ẩm, nhất là ở nơi khí hậu nóng ẩm như nước mình.
Ghi lại số cây số trên đồng hồ mỗi lần thay, hoặc nhờ tiệm dán một tem nhỏ ghi lần thay kế tiếp. Không ghi thì rất dễ quên mình thay từ bao giờ.
Đừng nghe theo kiểu thay càng dày càng tốt. Thay quá sớm thì không hại máy, chỉ tốn tiền. Thay quá muộn thì máy mới chịu thiệt.
Những điều kiện nào khiến phải thay sớm hơn?
Đúng vậy, sổ hướng dẫn thường có mục điều kiện khắc nghiệt, và người đi xe ở thành phố Việt Nam rơi vào đó khá thường. Chạy trong kẹt xe, máy nổ lâu mà xe đi được ít, máy nóng liên tục.
Chở nặng, chở hai người thường xuyên, chở hàng, chạy đèo dốc. Đi đường bụi, đường đất, công trường. Chạy những quãng rất ngắn liên tục, máy chưa kịp nóng đã tắt, hơi ẩm đọng lại trong máy.
Những trường hợp này nên rút ngắn quãng thay nhớt so với mốc thường. Thợ có kinh nghiệm sẽ nhìn tình trạng nhớt cũ khi xả ra để góp ý thêm.
Xe từng đi qua chỗ ngập nước sâu cũng nên kiểm tra nhớt sớm. Nhớt có màu trắng đục như sữa là dấu hiệu nước đã lọt vào máy, cần thay ngay và kiểm tra máy.
Xe tay ga còn phải thay những gì nữa?
Mình hỏi vì xe nhà mình là xe tay ga mà chưa từng nghe tới nhớt hộp số. Chuyên gia giải thích: xe tay ga có một bộ bánh răng truyền động ở phía bánh sau, được bôi trơn bằng một loại nhớt riêng, thường gọi là nhớt hộp số hay nhớt láp. Lượng ít nhưng không phải không bao giờ thay.
Nhớt hộp số thay thưa hơn nhớt máy, theo mốc ghi trong sổ hướng dẫn. Nhiều người dùng xe nhiều năm mà chưa thay lần nào, đến khi bánh sau kêu hú mới biết.
Xe tay ga còn có dây đai truyền động, nhiều người quen gọi là dây curoa, cũng mòn theo thời gian và cần kiểm tra định kỳ. Dây đai đứt giữa đường là xe nằm im.
Khi thay nhớt máy, có thể hỏi thợ kiểm tra luôn nhớt hộp số, lọc gió, bugi, má phanh. Một lần ghé tiệm mà xem được nhiều thứ.
Chọn nhớt và tự kiểm nhớt thế nào?
Chọn nhớt theo đúng loại và cấp độ nhớt ghi trong sổ hướng dẫn. Xe số, xe côn tay thường dùng nhớt cho xe có ly hợp ướt, khác với nhớt cho xe tay ga. Dùng sai loại có thể làm trượt côn, máy không êm.
Nhớt đắt không có nghĩa là hợp với xe bạn hơn. Đúng loại, đúng cấp, nguồn gốc rõ ràng là đủ. Cẩn thận với nhớt trôi nổi, giá rẻ bất thường.
Tự kiểm tra nhớt bằng que thăm: dựng xe thẳng đứng trên chân chống giữa ở chỗ bằng phẳng, máy nguội, rút que ra lau sạch, cắm lại theo hướng dẫn của sổ, rồi rút ra xem mức nhớt nằm giữa hai vạch là được. Thấp quá thì châm thêm và hỏi thợ vì sao hao nhớt.
Một anh xe ôm ở Gò Vấp kể anh từng kéo dài thay nhớt để tiết kiệm, tới khi máy kêu lạch cạch phải làm lại máy tốn hơn mấy năm tiền nhớt. Giờ anh dán tem ghi số cây số ở đầu xe, tới số là ghé tiệm, không cần ai nhắc.
Câu hỏi thường gặp
Thay nhớt có cần thay lọc nhớt không?
Một số xe có lọc nhớt cần thay theo định kỳ, thường không phải mỗi lần thay nhớt. Kiểm tra sổ hướng dẫn hoặc hỏi thợ, vì mỗi dòng xe khác nhau.
Nhớt xe máy chuyển màu đen có phải đã hỏng?
Nhớt chuyển màu sẫm là bình thường vì nó cuốn theo muội than và bẩn. Màu không phải thước đo duy nhất, hãy thay theo quãng đường và thời gian ghi trong sổ.
Có nên súc máy khi thay nhớt?
Súc máy không phải lúc nào cũng cần. Với xe được thay nhớt đều đặn, thay nhớt bình thường là đủ. Nếu máy quá bẩn hoặc lâu không thay, hãy hỏi thợ có kinh nghiệm.
Đổ nhớt quá nhiều có sao không?
Đổ quá mức có thể làm máy nặng, hao nhớt, có khi gây rò rỉ. Mức nhớt nên nằm trong khoảng hai vạch trên que thăm.
Xe điện có cần thay nhớt không?
Xe máy điện không có động cơ đốt trong nên không thay nhớt máy như xe xăng. Tuy vậy vẫn cần bảo dưỡng phanh, lốp, pin và các bộ phận khác theo hướng dẫn của hãng.
