Nồm xảy ra khi luồng không khí ẩm, ấm tràn về gặp tường, sàn, cửa kính còn lạnh từ những ngày rét trước, hơi nước ngưng lại thành nước đọng. Cách đỡ nhất là đóng kín cửa khi trời nồm, dùng máy hút ẩm hoặc chế độ làm khô của máy lạnh, lau khô bề mặt, và xử lý nấm mốc bằng cách làm sạch rồi giữ khô, chứ không chỉ sơn đè lên.
Chào bạn, đây là Hỏi Chuyên Gia. Ai ở miền Bắc chắc đã từng thấy cảnh sàn nhà trơn như vừa lau, tường rịn nước, quần áo phơi ba ngày không khô. Tập này mình hỏi chuyên gia vì sao nhà lại đổ mồ hôi như vậy và làm gì cho đỡ.
Vì sao trời nồm thì tường và sàn lại ướt?
Không khí luôn chứa hơi nước. Không khí càng ấm thì chứa được càng nhiều. Khi không khí ấm và ẩm chạm vào một bề mặt lạnh, nó nguội đi, không giữ nổi lượng hơi nước đó, và hơi nước ngưng lại thành giọt. Giống hệt cảnh cốc nước đá đổ mồ hôi bên ngoài.
Cuối đông đầu xuân ở miền Bắc, sau những đợt rét, tường gạch, sàn đá, nền gạch men còn lạnh rất lâu. Rồi gió nồm từ biển thổi vào, mang không khí ấm và rất ẩm. Hai thứ gặp nhau là nhà đổ mồ hôi.
Sàn gạch men và đá trơn lạnh nhất nên ướt nhiều nhất. Tường phía bắc, góc nhà ít nắng cũng vậy.
Hiểu vậy để thấy: vấn đề không phải nhà bị thấm, mà là không khí ẩm gặp bề mặt lạnh. Cách chữa là giảm ẩm trong nhà và hạn chế khí ẩm tràn vào.
Mở cửa cho thoáng có giúp khô nhà không?
Mình hỏi câu này vì ai cũng có phản xạ mở toang cửa cho thoáng. Chuyên gia nói vào những ngày nồm nặng, mở cửa lại là mời thêm không khí ẩm ngoài trời vào nhà, sàn càng ướt hơn.
Nên đóng kín cửa lúc trời nồm, nhất là cửa hướng gió. Chỉ mở cửa khi trời chuyển hanh, có gió bắc khô, hoặc khi ngoài trời đã khô hơn trong nhà.
Kéo rèm, đóng cửa các phòng ít dùng để giữ chúng khỏi bị ẩm lan vào. Bịt các khe cửa lớn.
Thói quen này nghe ngược đời nhưng rất hiệu quả. Một chị ở Long Biên kể chị cứ thấy ẩm là mở cửa, càng mở sàn càng trơn, tới khi đóng kín và bật hút ẩm thì chỉ vài tiếng đã thấy khác.
Hút ẩm thế nào cho hiệu quả?
Đúng vậy, khi cửa đã đóng, việc tiếp theo là kéo hơi nước trong nhà ra. Máy hút ẩm làm đúng việc đó: hút không khí, làm lạnh cho hơi nước ngưng lại vào khay, rồi thổi không khí khô ra. Đặt máy ở phòng hay bị nhất, đóng cửa phòng lại để máy làm việc hiệu quả.
Nhiều máy lạnh có chế độ làm khô, ký hiệu hình giọt nước. Chế độ này cũng giảm ẩm khá tốt cho phòng ngủ.
Quạt giúp không khí lưu thông, bề mặt khô nhanh hơn, nhưng không lấy được hơi nước ra khỏi phòng kín. Nên dùng quạt kết hợp với hút ẩm.
Các gói hút ẩm nhỏ, than hoạt tính, vôi bột chỉ đủ cho không gian nhỏ như tủ quần áo, tủ giày, ngăn kéo. Thay hoặc phơi lại khi chúng đã no ẩm.
Muốn biết hút ẩm có ăn thua không, bạn có thể đặt một chiếc ẩm kế nhỏ trong phòng. Nhìn con số độ ẩm hạ dần sau khi đóng cửa và bật máy, bạn sẽ biết nên bật bao lâu, phòng nào cần ưu tiên. Đổ nước trong khay máy đều đặn, kẻo khay đầy thì máy tự ngừng mà mình không để ý.
Quần áo, đồ gỗ, giấy tờ giữ thế nào trong mùa nồm?
Mình hỏi phần này vì đây là chỗ nhiều nhà thiệt nhất. Quần áo nên sấy khô hẳn hoặc phơi ở phòng có hút ẩm, đừng cất vào tủ khi còn hơi ẩm, vì sẽ mốc và có mùi. Tủ quần áo đặt vài gói hút ẩm, mở tủ cho thoáng vào những ngày hanh.
Đồ gỗ để cách tường một chút, không áp sát tường lạnh. Lau khô bề mặt bằng khăn khô, không lau bằng khăn ướt trong những ngày nồm.
Giấy tờ quan trọng, ảnh cũ, sách nên cho vào túi kín hoặc hộp có gói hút ẩm. Thiết bị điện tử, máy ảnh cũng dễ mốc ống kính, nên có hộp chống ẩm.
Nền nhà ướt thì lau bằng cây lau khô, và cẩn thận trơn trượt, nhất là với người già và trẻ nhỏ. Thảm chống trượt ở cửa nhà tắm, cầu thang là thứ đáng có trong mùa này.
Một mẹo nhỏ nữa là nấu ăn, tắm nước nóng thì bật quạt hút, đóng cửa bếp và nhà tắm lại. Hơi nước từ nồi canh, từ vòi sen cũng là hơi ẩm, để nó lan ra cả nhà đúng lúc trời nồm là cộng thêm cho tường sàn một lớp nước nữa.
Nấm mốc đã mọc thì làm sạch thế nào cho an toàn?
Với mảng mốc nhỏ trên tường sơn, gạch, đồ nhựa, có thể lau bằng nước có chất tẩy rửa phù hợp, rồi lau lại bằng nước sạch và để khô hẳn. Đeo găng tay, khẩu trang, mở cửa khi trời đã hanh.
Không pha trộn các loại hoá chất tẩy rửa với nhau, nhất là chất tẩy có clo với các chất tẩy khác, vì có thể sinh khí độc. Làm theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm.
Mốc ăn sâu vào vữa, vào tấm thạch cao, vào gỗ mềm thì lau bề mặt chỉ được một thời gian. Có khi phải cạo bỏ, xử lý lại rồi sơn. Sơn đè lên mốc còn sống thì mốc sẽ lại xuyên qua.
Người có bệnh hen, dị ứng, trẻ nhỏ nên tránh dọn mốc. Nếu trong nhà có người hay ho, ngứa mũi, khò khè trong mùa nồm, hãy giảm ẩm và đi khám nếu triệu chứng kéo dài.
Câu hỏi thường gặp
Trời nồm có nên bật máy sưởi không?
Máy sưởi làm không khí ấm hơn, có thể làm bề mặt khô nhanh hơn một chút nhưng không lấy hơi nước ra khỏi phòng. Hút ẩm vẫn là cách chính.
Lau nhà bằng nước có nên không?
Những ngày nồm nên hạn chế lau nhà bằng nước, dùng khăn khô hoặc cây lau khô để hút nước đọng. Lau ướt chỉ làm thêm ẩm.
Sơn chống nồm có tác dụng không?
Một số loại sơn và vật liệu được quảng cáo giảm đọng nước, nhưng nguyên nhân chính vẫn là không khí ẩm gặp bề mặt lạnh. Đóng cửa, hút ẩm vẫn là biện pháp chính.
Gạch lát nền nào ít bị đọng nước mùa nồm?
Bề mặt nhám, vật liệu ít giữ lạnh thường đỡ trơn hơn gạch men bóng hay đá mài bóng. Khi làm nhà mới ở miền Bắc, có thể hỏi thợ về loại vật liệu phù hợp.
Mùa nồm có ảnh hưởng tới đồ điện không?
Có. Ẩm có thể làm thiết bị điện, ổ cắm bị ẩm, dễ rò điện. Giữ ổ cắm khô, rút phích thiết bị ít dùng, và nhà có cầu dao chống giật sẽ an toàn hơn.
