Điện thoại chạy chậm và hay nóng thường do bộ nhớ gần đầy, quá nhiều ứng dụng chạy ngầm, pin đã chai, thói quen vừa sạc vừa chơi trò chơi nặng, để máy dưới nắng, hoặc phần mềm đã cũ. Dọn bớt bộ nhớ, gỡ ứng dụng thừa, cập nhật hệ điều hành và sạc đúng cách thường giúp máy nhẹ đi rõ rệt. Còn máy phồng pin hay nóng bất thường thì cần đem đi kiểm tra ngay.
Chào bạn, đây là Hỏi Chuyên Gia. Chiếc điện thoại mới mua thì mượt, hai năm sau mở ứng dụng nào cũng phải chờ, cầm lên thấy ấm tay dù chẳng làm gì nặng. Tập này mình hỏi chuyên gia máy đang mệt vì đâu.
Vì sao điện thoại càng dùng lâu càng chậm?
Lý do đầu tiên là bộ nhớ lưu trữ gần đầy. Ảnh, video, tin nhắn có tệp đính kèm, dữ liệu của các ứng dụng chat tích tụ dần. Khi bộ nhớ gần kín, máy phải xoay xở nhiều hơn để ghi và đọc, nhiều thao tác chậm hẳn.
Lý do thứ hai là ứng dụng ngày càng nặng. Các bản cập nhật thêm tính năng, cần nhiều sức xử lý hơn, trong khi phần cứng của máy vẫn như cũ.
Lý do thứ ba là nhiều ứng dụng cứ chạy ngầm: tự đồng bộ, tự cập nhật, tự lấy vị trí, gửi thông báo liên tục. Mỗi cái một chút, cộng lại thành gánh nặng.
Lý do thứ tư là pin. Pin chai đi theo thời gian, và ở một số máy, khi pin yếu, hệ thống có thể giảm tốc độ xử lý để máy không tắt đột ngột. Bạn thấy máy chậm hơn mà không biết gốc là ở pin.
Vì sao máy hay nóng, nóng thế nào là bình thường?
Mình hỏi thêm phần nóng vì nhiều người lo máy sắp nổ. Chuyên gia nói máy ấm lên khi chơi trò chơi nặng, quay video lâu, dùng bản đồ dẫn đường, gọi video, hay đang sạc nhanh là chuyện bình thường. Bộ xử lý làm việc nhiều thì toả nhiệt.
Máy nóng hơn khi bạn vừa sạc vừa dùng nặng, vì cả hai nguồn nhiệt cộng lại. Để máy trên nệm, gối, trong túi kín khi sạc cũng làm nhiệt khó thoát. Để máy dưới nắng, trên taplo ô tô giữa trưa là tệ nhất.
Nóng bất thường là khi máy nóng ran dù không làm gì nặng, nóng tới mức khó cầm, tự tắt, hoặc màn hình báo nhiệt độ cao. Khi đó có thể có ứng dụng lỗi đang chạy liên tục, hoặc vấn đề phần cứng.
Dấu hiệu nguy hiểm thật sự: pin phồng làm nắp lưng hở ra, màn hình bị đẩy lên, có mùi lạ. Ngừng sạc, ngừng dùng, đặt máy ở chỗ thoáng xa vật dễ cháy, và đem tới nơi sửa chữa uy tín.
Dọn dẹp máy thế nào cho hiệu quả?
Đúng vậy, phần lớn máy chậm sẽ đỡ hẳn sau một buổi dọn. Bắt đầu với bộ nhớ: vào phần cài đặt bộ nhớ xem cái gì chiếm nhiều nhất. Thường là ảnh, video và dữ liệu ứng dụng nhắn tin. Sao lưu ảnh lên nơi lưu trữ khác rồi xoá bớt trên máy, xoá video cũ, xoá tệp tải về đã dùng xong.
Trong các ứng dụng nhắn tin, có mục quản lý dung lượng, xoá bớt video và tệp trong các nhóm chat đông người. Tắt tự động tải ảnh và video từ nhóm.
Gỡ những ứng dụng mấy tháng không mở. Với ứng dụng còn giữ, vào cài đặt tắt quyền chạy nền, tắt thông báo không cần thiết, tắt quyền lấy vị trí khi không dùng.
Cẩn thận với những ứng dụng tự xưng là dọn rác, tăng tốc, làm mát máy. Nhiều cái không giúp gì, có cái còn chạy ngầm, chèn quảng cáo, đòi quyền truy cập rộng. Công cụ có sẵn trong cài đặt của máy thường đã đủ.
Pin chai và sạc thế nào cho đúng?
Mình hỏi chuyện này vì nghe nhiều lời khuyên trái ngược. Pin điện thoại hiện nay là loại pin hao mòn dần theo số lần sạc xả và theo nhiệt độ. Sau vài năm, pin giữ được ít điện hơn lúc mới. Nhiều máy có mục xem tình trạng pin trong cài đặt.
Nhiệt là kẻ thù lớn nhất của pin. Tránh để máy nóng khi sạc, không sạc dưới nắng, không ủ trong chăn gối, tháo bớt ốp quá dày nếu máy hay nóng khi sạc.
Dùng bộ sạc và dây sạc chính hãng hoặc đạt chuẩn. Sạc trôi nổi giá rẻ có thể cho dòng điện không ổn định, làm nóng máy, có khi gây cháy.
Không cần xả cạn pin rồi mới sạc như thời pin cũ. Sạc lúc nào tiện cũng được. Nếu pin đã chai rõ, máy tắt khi còn báo vài chục phần pin, thay pin ở nơi uy tín thường rẻ hơn mua máy mới và làm máy chạy lại mượt hơn.
Khi nào nên cập nhật, khi nào nên khôi phục cài đặt gốc?
Cập nhật hệ điều hành và ứng dụng thường mang theo bản vá bảo mật, sửa lỗi gây nóng hay tốn pin. Nên cập nhật, nhưng chờ khi máy đủ pin, có wifi ổn định, và đã sao lưu dữ liệu.
Sau khi cập nhật lớn, máy có thể chậm và ấm hơn trong một hai ngày đầu vì đang sắp xếp lại dữ liệu. Thường sẽ ổn trở lại.
Khôi phục cài đặt gốc là biện pháp mạnh, xoá sạch máy về như mới. Nó giúp khi máy đã quá rối, nhiều lỗi lặt vặt. Trước khi làm phải sao lưu kỹ ảnh, danh bạ, tin nhắn, và nhớ mật khẩu tài khoản gắn với máy, không thì có thể bị khoá máy sau khi khôi phục.
Một cô giáo về hưu ở Vĩnh Long kể chiếc máy của cô chậm tới mức cô định mua máy mới. Đứa cháu ngồi dọn giúp một buổi, xoá hơn mười nghìn video trong các nhóm chat, gỡ ba ứng dụng dọn rác. Máy chạy lại nhanh, cô dùng thêm được hai năm.
Câu hỏi thường gặp
Tắt hết ứng dụng đang mở có giúp máy nhanh hơn không?
Thường không cần. Hệ điều hành tự quản lý ứng dụng ở chế độ nền. Vuốt tắt liên tục có khi còn tốn pin hơn vì máy phải mở lại từ đầu. Chỉ tắt ứng dụng bị treo hay lỗi.
Ốp lưng có làm điện thoại nóng hơn không?
Ốp quá dày hoặc bằng chất liệu giữ nhiệt có thể làm máy khó toả nhiệt, nhất là khi sạc hay chơi trò chơi lâu. Nếu máy hay nóng, thử tháo ốp khi sạc.
Để điện thoại sạc qua đêm có hại không?
Nhiều máy hiện nay có cơ chế tự ngắt hoặc sạc chậm khi gần đầy. Vẫn nên đặt máy ở nơi thoáng, không đè dưới gối, và dùng bộ sạc đạt chuẩn.
Điện thoại bị rơi xuống nước thì làm gì?
Tắt máy ngay, không sạc, lau khô bên ngoài và đem tới nơi sửa chữa uy tín. Đừng dùng máy sấy nóng thổi trực tiếp vì có thể làm hỏng thêm linh kiện.
Bao lâu thì nên thay điện thoại mới?
Không có mốc cố định. Khi máy không còn nhận bản cập nhật bảo mật, pin đã thay mà vẫn không đáp ứng nhu cầu, hoặc chi phí sửa gần bằng máy mới, đó là lúc nên cân nhắc.
