Trả góp không lãi suất đúng là có thể không tính lãi, nhưng chưa chắc là không tốn thêm. Nhiều chương trình vẫn kèm phí chuyển đổi, phí hồ sơ, bảo hiểm khoản vay, hoặc bạn mất khoản giảm giá dành cho người trả thẳng, chưa kể phạt khi trễ hạn. Con số cần so là tổng số tiền bạn trả từ đầu tới cuối.
Chào bạn, đây là Hỏi Chuyên Gia. Chiếc điện thoại mới, cái tủ lạnh, bộ sofa, đâu đâu cũng thấy dòng chữ trả góp không đồng lãi. Nghe như của cho không. Mình hỏi chuyên gia xem ai trả phần chi phí ấy.
Nếu không có lãi thì bên bán và bên cho vay kiếm tiền ở đâu?
Không ai cho vay không công. Trong chương trình trả góp không lãi, chi phí của khoản vay thường được bù theo vài cách. Cách thứ nhất, cửa hàng hoặc hãng sản xuất trả thay cho bạn một phần phí cho bên tài chính, vì họ muốn bán được hàng. Trong trường hợp đó bạn thật sự được lợi.
Cách thứ hai, chi phí được chuyển thành các khoản phí khác: phí hồ sơ, phí chuyển đổi trả góp, phí quản lý hằng tháng. Gọi là không lãi nhưng cộng lại vẫn là tiền.
Cách thứ ba, giá sản phẩm khi mua trả góp cao hơn giá khi trả thẳng, hoặc người trả thẳng được tặng quà, được giảm giá mà người trả góp không được.
Cách thứ tư là khoản bảo hiểm khoản vay đi kèm, đôi khi được đánh dấu sẵn trong hồ sơ. Không phải chương trình nào cũng có đủ bốn cách này, nhưng biết để hỏi.
Vậy tính tổng tiền phải trả thế nào cho khỏi bị lừa mắt?
Mình làm thử theo cách chuyên gia chỉ, rất đơn giản. Giả sử một chiếc máy giặt trả thẳng được giảm còn mười triệu, còn trả góp sáu tháng thì giá mười triệu năm trăm nghìn, cộng phí hồ sơ, bảo hiểm khoản vay tổng chừng năm trăm nghìn nữa. Vậy trả góp tốn hơn khoảng một triệu, tức một phần mười giá máy.
Cách tính là cộng tất cả: số tiền trả trước, cộng tiền góp mỗi tháng nhân với số tháng, cộng mọi khoản phí một lần. Rồi so với giá trả thẳng thấp nhất bạn có thể mua được, kể cả ở cửa hàng khác.
Hỏi người bán đúng một câu: nếu mình trả góp thì tổng cộng phải trả bao nhiêu tiền, tính đủ mọi khoản. Người bán đàng hoàng sẽ đưa con số rõ ràng.
Nếu chênh lệch nhỏ và bạn thật sự cần món đó ngay, trả góp có thể vẫn hợp lý. Nếu chênh nhiều, chờ để dành đủ có khi rẻ hơn.
Trả góp qua thẻ tín dụng có gì khác?
Đúng vậy, trả góp qua thẻ là một dạng phổ biến. Bạn quẹt thẻ mua món hàng, rồi đăng ký chuyển khoản đó sang trả góp. Ngân hàng thường thu phí chuyển đổi, đôi khi tính một lần, đôi khi chia theo tháng.
Một điểm hay bị bỏ qua: số tiền trả góp vẫn chiếm hạn mức thẻ. Bạn mua món mười triệu trả góp thì hạn mức thẻ còn trống ít đi mười triệu, chỉ trống dần lại khi trả từng kỳ.
Điểm nữa là thời điểm đăng ký. Nhiều ngân hàng yêu cầu đăng ký chuyển đổi trước ngày sao kê. Lỡ hạn, khoản đó thành dư nợ thường, nếu không trả đủ sẽ bị tính lãi thẻ, mà lãi thẻ thường cao.
Và nếu bạn huỷ trả góp giữa chừng hay trả hết trước hạn, có thể mất phí. Đọc kỹ điều khoản của ngân hàng phát hành thẻ, hoặc gọi tổng đài hỏi cho chắc.
Lỡ trễ một kỳ thì chuyện gì xảy ra?
Mình hỏi phần này vì đây là chỗ không lãi nhanh chóng thành rất đắt. Trễ hạn thường bị phạt, có thể kèm lãi trên khoản quá hạn. Một số chương trình còn quy định trễ thì mất luôn ưu đãi không lãi cho phần còn lại.
Chuyện thứ hai ít người để ý hơn: trễ hạn được ghi vào lịch sử tín dụng của bạn. Sau này đi vay mua nhà, mua xe, ngân hàng nhìn vào lịch sử ấy để quyết định cho vay hay không và với điều kiện gì.
Một anh nhân viên kinh doanh ở Biên Hoà kể anh trễ vài kỳ khoản trả góp điện thoại từ lúc mới đi làm, tưởng nhỏ, tới lúc làm hồ sơ vay mua nhà thì bị hỏi lại rất kỹ.
Cách phòng đơn giản: đặt lịch trả tự động trước ngày đến hạn vài hôm, và chỉ nhận trả góp với số tiền mỗi tháng mà bạn trả dễ dàng, không phải gồng.
Khi nào trả góp là lựa chọn hợp lý?
Trả góp hợp lý khi món đồ là thứ cần thiết và dùng lâu, ví dụ tủ lạnh hỏng hẳn giữa mùa nóng, xe máy để đi làm, máy tính để kiếm sống. Khi tổng chi phí thêm thấp. Và khi khoản góp hằng tháng vừa sức, sau khi đã trừ chi tiêu thiết yếu và phần để dành.
Trả góp không hợp lý khi dùng để mua thứ mình muốn hơn là cần, nhất là đồ mất giá nhanh. Càng không hợp lý khi bạn đã có vài khoản góp khác đang chạy. Nhiều khoản nhỏ cộng lại có thể chiếm một phần lớn lương mà không nhận ra.
Một phép thử dễ: nếu phải để dành đủ tiền rồi mới mua, mình có còn muốn mua món này không. Nếu câu trả lời là không chắc, có lẽ mình đang bị cái chữ không lãi kéo đi.
Cuối cùng, đọc hợp đồng trước khi ký, chụp lại, hỏi lại chỗ nào không hiểu. Đừng ký vội chỉ vì người bán đang thúc hay chương trình sắp hết hạn.
Câu hỏi thường gặp
Trả góp có cần chứng minh thu nhập không?
Tuỳ bên cho vay và số tiền. Một số chương trình chỉ cần giấy tờ tuỳ thân, một số yêu cầu chứng minh thu nhập. Dù không bị yêu cầu, bạn vẫn nên tự tính xem khoản góp có vừa sức hay không.
Có nên mua bảo hiểm khoản vay khi trả góp?
Bảo hiểm khoản vay thường không bắt buộc ở nhiều chương trình nhưng hay được đưa vào hồ sơ. Hỏi rõ nó chi trả trong trường hợp nào, chi phí bao nhiêu, rồi tự quyết định có cần hay không.
Trả góp xong có được trả hết sớm không?
Nhiều chương trình cho trả hết trước hạn nhưng có thể thu phí. Hỏi rõ khi ký hợp đồng để biết trả sớm có lợi hơn không.
Trả góp nhiều món cùng lúc có sao không?
Nhiều khoản góp cùng lúc dễ chiếm phần lớn thu nhập và khiến bạn hụt tiền khi có việc bất ngờ. Nên cộng tất cả khoản góp mỗi tháng lại và giữ ở mức nhỏ so với thu nhập.
Mua trả góp qua ứng dụng mua sắm có khác không?
Cơ chế tương tự: vẫn có thể có phí, lịch trả và phạt trễ hạn. Đọc kỹ điều khoản trong ứng dụng, đặc biệt là phí khi trễ hạn và tổng số tiền phải trả, trước khi bấm đồng ý.
