Trong đa số trường hợp, nên tìm được chỗ mới rồi mới nghỉ, vì đang có việc giúp bạn đàm phán tốt hơn và không bị áp lực tiền bạc đẩy vào một lựa chọn vội. Nghỉ trước chỉ hợp lý khi môi trường hiện tại đang làm hại sức khoẻ của bạn, khi bạn có quỹ dự phòng đủ nhiều tháng, và có kế hoạch rõ cho quãng thời gian trống.
Chào bạn, đây là Hỏi Chuyên Gia. Sáng thứ hai nào cũng muốn viết đơn, nhưng nghĩ tới tiền nhà cuối tháng lại thôi. Tập này mình hỏi chuyên gia cách cân hai bên, để quyết định nghỉ hay ở là một quyết định chứ không phải một cơn giận.
Vì sao tìm việc mới trước khi nghỉ thường có lợi hơn?
Lợi thế đầu tiên là sức mặc cả. Khi đang có việc, bạn không vội. Một lời mời lương thấp, môi trường không hợp, bạn có thể từ chối. Khi đã nghỉ vài tháng, tiền vơi dần, rất dễ nhận lời một chỗ mình không thật sự muốn.
Lợi thế thứ hai là cách nhà tuyển dụng nhìn. Phần lớn họ không ngại một khoảng trống ngắn có lý do, nhưng câu hỏi vì sao anh nghỉ mà chưa có việc vẫn sẽ được hỏi, và bạn cần một câu trả lời bình tĩnh.
Lợi thế thứ ba là sức khoẻ tinh thần. Không ít người nghĩ nghỉ xong sẽ thoải mái, nhưng vài tuần sau lại lo lắng vì chưa có thu nhập, mỗi lần gửi hồ sơ không ai trả lời là thêm một lần nghi ngờ bản thân.
Tìm việc khi đang làm thì mệt, phải xin nghỉ đi phỏng vấn, phải giữ kín. Nhưng nó là cái mệt có kiểm soát.
Vậy khi nào nghỉ trước lại là lựa chọn đúng?
Mình hỏi để không ai nghĩ phải chịu đựng mãi. Chuyên gia kể ra mấy trường hợp. Thứ nhất là khi công việc đang làm hại sức khoẻ thể chất hay tinh thần rõ rệt: mất ngủ kéo dài, lo âu, cơ thể suy kiệt, bác sĩ khuyên nghỉ.
Thứ hai là khi môi trường có quấy rối, xúc phạm, ép làm việc trái pháp luật hay trái đạo đức. Ở lại thêm không có ích gì, và có thể bạn cần hỏi luật sư hoặc cơ quan quản lý lao động về quyền của mình.
Thứ ba là khi công việc chiếm hết thời gian tới mức bạn không có cách nào tìm việc mới, ví dụ làm ca liên tục, đi công tác triền miên, và bạn có đủ tiền dự phòng.
Thứ tư là khi bạn có một kế hoạch cụ thể cho thời gian trống: học một khoá chuyển ngành, chăm người thân, khởi nghiệp nhỏ đã tính toán. Nghỉ để làm một việc khác khác hẳn với nghỉ để thoát.
Cần có bao nhiêu tiền trước khi nghỉ?
Đúng vậy, con số này quyết định bạn có bình tĩnh được trong lúc tìm việc không. Tính từ chi tiêu thiết yếu mỗi tháng: tiền nhà, ăn uống, đi lại, bảo hiểm, các khoản nợ phải trả. Rồi nhân với số tháng bạn nghĩ sẽ cần để tìm được việc, cộng thêm một khoảng an toàn.
Thời gian tìm việc tuỳ ngành, tuỳ vị trí, tuỳ lúc thị trường. Vị trí càng cao, ngành càng hẹp thì thường càng lâu. Tính rộng tay một chút, vì tìm việc hiếm khi nhanh như mình mong.
Nhớ cả những khoản mà công ty đang lo: bảo hiểm, phụ cấp ăn trưa, xăng xe, điện thoại. Nghỉ là những khoản đó chuyển về mình.
Tìm hiểu trước về các quyền lợi khi nghỉ việc như bảo hiểm thất nghiệp, điều kiện để được hưởng. Hỏi phòng nhân sự hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội để biết chính xác trường hợp của mình.
Nếu đã nghỉ, dùng khoảng trống thế nào cho có ích?
Mình thấy phần này nhiều người bỏ lỡ. Chuyên gia khuyên tuần đầu nghỉ ngơi thật sự, ngủ đủ, gặp người thân. Sau đó lập lịch như đi làm: sáng tìm việc, gửi hồ sơ, chiều học thêm hay làm dự án nhỏ.
Cập nhật hồ sơ, viết lại những việc mình đã làm được bằng kết quả cụ thể. Liên hệ lại với đồng nghiệp cũ, người quen trong ngành, nói rằng mình đang tìm cơ hội. Nhiều việc tốt đến từ lời giới thiệu chứ không phải từ tin tuyển dụng.
Nếu có thể, nhận việc ngắn hạn, cộng tác, làm tự do trong ngành. Vừa có thêm thu nhập, vừa có điều để kể khi phỏng vấn.
Khi được hỏi về khoảng trống, trả lời thật và ngắn gọn: mình nghỉ để chăm sóc sức khoẻ, để học thêm, để tìm một vị trí phù hợp hơn, và trong thời gian đó mình đã làm những gì. Không cần xin lỗi, cũng không cần nói xấu chỗ cũ.
Rời công ty thế nào cho êm?
Dù nghỉ trước hay sau khi có việc mới, cách rời đi ảnh hưởng tới danh tiếng của bạn lâu dài, nhất là trong những ngành nhỏ, ai cũng biết ai. Báo trước đúng thời hạn theo hợp đồng và quy định lao động. Báo cho quản lý trực tiếp trước, nói chuyện riêng, rồi mới gửi đơn.
Bàn giao công việc rõ ràng: danh sách việc đang làm, tài liệu, mật khẩu chung, đầu mối liên hệ. Một bản bàn giao chỉn chu là điều người cũ nhớ về bạn.
Không nói xấu công ty hay đồng nghiệp, kể cả trong buổi phỏng vấn nghỉ việc. Góp ý thì nói về sự việc, nhẹ nhàng, có tính xây dựng.
Một chị làm kế toán ở Hà Nội kể chị nghỉ việc sau một thời gian rất căng thẳng, nhưng vẫn bàn giao đầy đủ. Hai năm sau, chính quản lý cũ giới thiệu chị vào một vị trí tốt hơn. Cánh cửa mình đóng nhẹ nhàng thường không khoá.
Câu hỏi thường gặp
Nghỉ việc ngang có bị sao không?
Nếu không báo trước đúng thời hạn hoặc vi phạm hợp đồng, bạn có thể phải chịu trách nhiệm theo thoả thuận và quy định lao động, như mất một số quyền lợi. Đọc kỹ hợp đồng và hỏi phòng nhân sự hoặc luật sư.
Có nên nói với sếp là mình đang tìm việc mới?
Thường không cần nói cho tới khi có quyết định chắc chắn. Nếu quan hệ với quản lý rất tốt và bạn muốn được giữ lại với điều kiện tốt hơn, có thể trao đổi thẳng thắn, nhưng hãy lường trước rủi ro.
Công ty đề nghị tăng lương để giữ lại thì có nên ở?
Hãy nhớ lý do ban đầu khiến bạn muốn đi. Nếu chỉ vì lương, đề nghị tăng có thể giải quyết. Nếu vì môi trường, quản lý hay con đường phát triển, tăng lương thường chỉ kéo dài thêm ít thời gian.
Nghỉ việc vì kiệt sức thì nói thế nào khi phỏng vấn?
Bạn trả lời ngắn gọn rằng mình cần thời gian chăm sóc sức khoẻ và cân bằng lại, rồi tập trung vào việc bạn đã chuẩn bị gì để quay lại và vì sao bạn hợp với vị trí mới.
Bao lâu thì khoảng trống trong hồ sơ bị coi là dài?
Không có mốc cố định. Khoảng trống ngắn có lý do rõ ràng thường không phải vấn đề. Khoảng trống dài hơn thì nên có câu chuyện về những gì bạn đã làm, học hay đóng góp trong thời gian đó.
