Xin tăng lương có hiệu quả khi bạn chuẩn bị bằng chứng cụ thể về những gì mình đã đóng góp, tìm hiểu mức lương thị trường cho vị trí tương tự, chọn đúng thời điểm, nói ra một con số hay một khoảng rõ ràng, và đã nghĩ sẵn mình sẽ làm gì nếu câu trả lời là chưa.
Chào bạn, đây là Hỏi Chuyên Gia. Nhiều người làm hai ba năm mà chưa từng mở miệng xin tăng lương, vì ngại, vì sợ bị đánh giá là ham tiền. Tập này mình hỏi chuyên gia làm sao biến một cuộc nói chuyện khó thành một cuộc trao đổi chuyên nghiệp.
Vì sao cần bằng chứng thay vì chỉ nói mình xứng đáng?
Quản lý của bạn thường không quyết định tăng lương một mình. Họ phải trình lên cấp trên, phòng nhân sự, giải thích vì sao người này xứng đáng. Nếu bạn đưa họ bằng chứng rõ ràng, bạn đang giúp họ bảo vệ đề xuất của bạn.
Bằng chứng tốt là kết quả cụ thể: dự án hoàn thành, doanh số tăng, chi phí giảm, khách hàng được giữ lại, quy trình được rút ngắn, người mới được bạn kèm. Có số càng tốt, không có số thì mô tả trước và sau.
Ghi cả những việc bạn đã làm vượt mô tả công việc ban đầu: nhận thêm trách nhiệm, thay người nghỉ, học thêm kỹ năng mà nhóm đang cần.
Một thói quen đáng có là ghi chép thành tích ngay khi nó xảy ra, mỗi tháng vài dòng. Đến lúc cần, bạn không phải ngồi nhớ lại cả năm.
Tìm hiểu mức lương thị trường ở đâu?
Mình hỏi vì không biết mặt bằng thì không biết xin bao nhiêu là hợp lý. Chuyên gia gợi ý xem tin tuyển dụng cho vị trí tương tự, nhiều tin có ghi khoảng lương. Các báo cáo lương do những đơn vị tuyển dụng công bố cũng cho một bức tranh chung.
Hỏi người quen trong ngành một cách khéo léo, hỏi về khoảng chung cho vị trí chứ không hỏi lương riêng của họ. Nói chuyện với người tuyển dụng khi họ liên hệ bạn, dù bạn chưa có ý định chuyển.
Nhớ so đúng vị trí, đúng mức kinh nghiệm, đúng khu vực, đúng quy mô công ty. Lương ở một tập đoàn lớn tại trung tâm thành phố khác với công ty nhỏ ở tỉnh.
Lương thị trường là một mốc tham khảo, không phải lý lẽ duy nhất. Kết hợp nó với bằng chứng đóng góp mới thuyết phục.
Chọn thời điểm và mở lời thế nào?
Đúng vậy, thời điểm có khi quan trọng như nội dung. Những lúc thuận lợi: kỳ đánh giá định kỳ, ngay sau khi bạn hoàn thành tốt một việc lớn, khi được giao thêm trách nhiệm, hoặc trước khi công ty lập ngân sách năm mới. Lúc không thuận: công ty đang cắt giảm, quản lý đang có chuyện rối, ngay sau một sai sót của bạn.
Hẹn riêng một cuộc gặp, nói rõ mục đích từ trước: em muốn xin anh ba mươi phút để trao đổi về lộ trình phát triển và mức lương của em. Đừng úp mở hay chặn sếp ở hành lang.
Mở đầu bằng những gì bạn đã làm được, ngắn gọn, rồi nói thẳng đề xuất. Nêu một con số hoặc một khoảng cụ thể, thường đặt cao hơn một chút so với mức bạn hài lòng để có chỗ trao đổi.
Sau khi nói con số, dừng lại, để quản lý phản hồi. Khoảng im lặng có thể ngượng, nhưng chen lời để tự hạ giá là lỗi rất hay gặp.
Sếp nói chưa được thì làm gì tiếp?
Mình hỏi phần này vì đây là lúc nhiều người buông. Chuyên gia khuyên đừng coi chữ chưa là chữ không. Hỏi lại: em cần đạt được điều gì để được xem xét, và trong bao lâu. Cùng thống nhất vài mục tiêu cụ thể và một mốc thời gian để trao đổi lại.
Nếu ngân sách thật sự không có, hỏi về những thứ khác: thêm ngày nghỉ, làm việc linh hoạt, hỗ trợ học phí, chức danh mới, trách nhiệm mới để chuẩn bị cho lần tăng tới.
Ghi lại những gì đã thoả thuận, gửi một email ngắn tóm tắt sau buổi gặp. Nó giúp cả hai nhớ và giúp bạn khi quản lý thay đổi.
Nếu nhiều lần hứa mà không làm, và mức lương của bạn tụt hẳn so với thị trường, đó là thông tin để bạn cân nhắc cơ hội khác. Không phải để doạ, mà để tự quyết định cho mình.
Những câu nào nên tránh khi xin tăng lương?
Tránh lấy lý do cá nhân làm lý lẽ chính: em mới lấy vợ, em sắp mua nhà, giá cả đắt đỏ. Những điều đó có thật, nhưng công ty trả lương theo giá trị công việc, không theo chi tiêu của nhân viên.
Tránh so sánh với đồng nghiệp: bạn kia làm ít hơn mà lương cao hơn. Câu này đặt quản lý vào thế khó và làm bạn trông như đang ganh tị.
Tránh doạ nghỉ nếu bạn chưa thật sự sẵn sàng đi. Một lời doạ không được thực hiện làm bạn mất uy tín, còn một lời doạ được chấp nhận thì bạn mất việc.
Một anh lập trình viên ở Thủ Đức kể lần đầu anh xin tăng lương bằng câu dạo này em khó khăn quá, kết quả là được thông cảm và không được gì. Lần sau anh mang theo một trang liệt kê ba dự án đã hoàn thành, thời gian tiết kiệm được cho nhóm, và một khoảng lương tham khảo. Lần ấy anh được tăng.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì nên xin tăng lương một lần?
Nhiều công ty xét tăng lương mỗi năm một lần. Ngoài kỳ đó, bạn có thể đề xuất khi trách nhiệm thay đổi rõ hoặc vừa có đóng góp lớn. Xin quá dày mà không có lý do mới dễ phản tác dụng.
Có nên xin tăng lương qua email không?
Nên trao đổi trực tiếp hoặc gọi video để hai bên nói chuyện được với nhau. Email phù hợp để hẹn lịch và để tóm tắt lại những gì đã thoả thuận sau buổi gặp.
Mới vào công ty vài tháng có nên xin tăng lương?
Thường nên chờ qua giai đoạn thử việc và có kết quả rõ ràng. Nếu lúc nhận việc đã có thoả thuận xét lương sau một mốc thời gian, hãy chủ động nhắc lại đúng hẹn.
Nên nói con số tăng hay mức lương mới?
Nói mức lương mới mong muốn thường rõ ràng hơn, giúp tránh hiểu nhầm. Đặt nó trong một khoảng hợp lý dựa trên thị trường và đóng góp của bạn.
Có lời mời từ công ty khác thì có nên đem ra nói?
Có thể nhắc nếu bạn thật sự cân nhắc lời mời đó và nói một cách tôn trọng. Đừng bịa ra lời mời không có thật, vì nếu bị phát hiện bạn sẽ mất niềm tin của quản lý.
